Health Articles

โรคหลอดเลือดสมอง รู้เร็ว รอดไว ห่างไกลอัมพาต


โรคหลอดเลือดสมอง คือ ภาวะที่สมองขาดเลือดไปเลี้ยง เนื่องจากหลอดเลือดตีบ หลอดเลือดอุดตัน หรือหลอดเลือดแตก ส่งผลให้เนื้อเยื่อในสมองถูกทำลาย การทำงานของสมองหยุดชะงัก 
โดยส่วนใหญ่กว่า 80% เป็นชนิดหลอดเลือดสมองตีบและอุดตัน (Ischemic stroke) และอีกประมาณ 20% เป็นหลอดเลือดสมองแตก (Hemorrhagic stroke)

สาเหตุของโรคหลอดเลือดสมองตีบและอุดตัน เกิดจาก
•  หลอดเลือดแดงตีบตันเนื่องจากมีการสะสมของไขมันที่ผนังหลอดเลือด เกิดจากโรคความดันสูง, ไขมัน, เบาหวาน
•  เกิดจากมีลิ่มเลือด (ส่วนใหญ่มาจากหัวใจ) อุดหลอดเลือดแดงที่สมอง เช่น โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ
•  สาเหตุอื่นๆ เช่น โรคเลือดแข็งตัวผิดปกติ, หลอดเลือดแดงอักเสบ, การติดเชื้อ, ยาเสพติด

ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง
•  ความดันโลหิตสูง
•  ภาวะไขมันในเลือดสูง
•  โรคเบาหวาน
•  โรคหัวใจ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ, ลิ้นหัวใจผิดปกติ
•  การสูบบุหรี่และการดื่มสุรา
•  อายุที่มากขึ้น

อาการของโรคหลอดเลือดสมอง
•  อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกของร่างกาย
•  เวียนศีรษะ บ้านหมุน เดินลำบาก
•  ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน
•  ตามัว เห็นภาพซ้อน มองไม่เห็น
•  พูดไม่ชัด นึกคำพูดไม่ออก ไม่เข้าใจคำพูด

อาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลันทันทีทันใด ถ้าท่านมีอาการควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว อย่านิ่งนอนใจ เพราะอาการดังกล่าวเป็นสัญญาณอันตรายของโรค

การตรวจวินิจฉัยโรค
•  การตรวจเลือด ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ตรวจระดับน้ำตาลและไขมัน ตรวจการแข็งตัวของเลือดเพื่อหาปัจจัยเสี่ยงของโรค
•  การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ
•  การตรวจด้วยเครื่องอัลตร้าซาวด์ ได้แก่ การตรวจหลอดเลือดที่คอ การตรวจหลอดเลือดในสมอง การตรวจหัวใจ
•  การตรวจทางรังสี ได้แก่ การตรวจสมองด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Brain) การตรวจสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI Brain)

การรักษาโรคหลอดเลือดสมองขึ้นอยู่กับชนิด ความรุนแรง และระยะเวลาที่ผู้ป่วยมีอาการ ถ้าผู้ป่วยเข้ารับการรักษาเร็วเท่าไร ความพิการและอัตราการตายจะลดลงมากเท่านั้น


โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน
เป้าหมายของการรักษาเพื่อทำให้เลือดไหลเวียนไปสมองได้อย่างปกติ โดยหากผู้ป่วยรีบมาโรงพยาบาลภายในระยะเวลาไม่เกิน 4.5 ชั่วโมงหลังมีอาการ สามารถให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ (rtPA : recombinant tissue plasminogen  activator ) เพื่อรักษาได้

นอกจากนี้ในปัจจุบันยังมีการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดระยะเฉียบพลันที่เกิดจากหลอดเลือดสมองเส้นหลักอุดตันด้วยการรักษาผ่านสายสวนหลอดเลือด (Mechanical thrombectomy) ซึ่งแพทย์ต้องพิจารณาตามความเหมาะสมในผู้ป่วยแต่ละราย

โรคหลอดเลือดสมองแตก
เป้าหมายของการรักษาเพื่อควบคุมปริมาณเลือดที่ออกด้วยการรักษาระดับความดันโลหิต ในกรณีที่เลือดออกมากอาจพิจารณาทำการผ่าตัด

การป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง
•  ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
•  ควบคุมน้ำหนักให้เหมาะสม
•  ตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อค้นหาปัจจัยเสี่ยง
•  ควบคุมระดับความดันโลหิต ไขมัน และน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
•  รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หลีกเลี่ยงอาหารรสหวาน มัน เค็ม
•  งดสูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
•  หากมีอาการผิดปกติที่สงสัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ควรรีบมาพบแพทย์ แม้ว่าอาการเหล่านั้นจะหายได้เองเป็นปกติ
•  ผู้ที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองแล้วจะมีโอกาสเป็นซ้ำได้ ในกรณีที่เป็นชนิดตีบหรืออุดตันแพทย์จะรักษาโดยให้กินยาต้านเกล็ดเลือด ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ผู้ป่วยต้องรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอและไม่ควรหยุดยาเอง

การป้องกันเป็นการรักษาโรคหลอดเลือดสมองที่ดีที่สุด ทุกคนสามารถทำได้ด้วยการเริ่มต้นดูแลเอาใจใส่สุขภาพของตนเอง หมั่นตรวจสุขภาพและควบคุมปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค

 

ขอบคุณบทความ:  พญ.ฤดีรัตน์ วัฒนวงศ์ แพทย์ศูนย์สมองและระบบประสาท